پرسش: سؤالی دارم که در زندگی روزمره بسیار به آن نیاز داریم، بهویژه با توجه به اینکه در کشورهای اروپایی مانند نروژ زندگی میکنیم و بهطور دائم در محل کار و زندگی عمومی با غیرمسلمانان در تماس هستیم. این سؤال مربوط به موضوع نجس و متنجّس است: اگر شخصی غیرمسلمان (مثلاً مسیحی یا ملحد) دستگیرهٔ در را در حالی که دستش مرطوب است لمس کند، سپس من بعد از او همان دستگیره را لمس کنم، آیا دست من متنجّس میشود یا نه؟ و آیا قاعدهٔ فقهیای که میگوید: «متنجّس، نجسکننده نیست» صحیح است؟ به تعبیر دیگر: • اگر غیرمسلمان چیزی را با دست مرطوب لمس کند، • سپس من آن را لمس کنم، • آیا نجاست به من منتقل میشود یا نه؟ ما در زندگی روزمره، بهویژه در محیط کار، با این مسئله بسیار درگیر هستیم؛ مانند: • لمس دستگیرههای در، • یا برداشتن لیوان آب یا قهوه، • یا استفاده از وسایل مشترک، که همگی امور طبیعی و اجتنابناپذیر هستند. نظر فقهی صحیح و معتبر در این مسئله چیست، و مکلّف چگونه میتواند بهصورت عملی رفتار کند بدون آنکه دچار حرج و وسواس شود؟
۱. دستگیرهٔ در اگرچه در اثر تماس دست مرطوب غیرمسلمان نجس شود، اما گذاشتن دستِ غیرمرطوب بر دستگیرهای که خشک است، موجب نجاست دست نمیشود؛
زیرا هر چیز خشکی پاک است و سبب سرایت نجاست نمیگردد.
۲. متنجّس در صورت وجود رطوبت، نجسکننده است؛
بله، متنجّسی که بهواسطهٔ چند مرحله (سه واسطه) از عین نجاست نجس شده باشد، نجسکننده نیست.
۳. اما این معاناة و دشواری، از تبعات همزیستی با آنان است؛ بهویژه با توجه به اینکه آنان با سگها تماس دارند و دستهای خود را از بسیاری از نجاسات دیگر، مانند پس از قضای حاجت و سایر اعیان نجس، نمیشویند.
۴. از اموری که حرج را در معاشرت با آنان کاهش میدهد این است که در ابزار و وسایل محیط اطراف، اصل بر طهارت گذاشته شود؛ مگر آنچه بهطور مشخص معلوم شود که بهوسیلهٔ آنان نجس شده و انسان آن را با رطوبت لمس کرده است.
۵. اما ظروف خوردن و آشامیدن، در صورت تماس مستقیم آنان با آنها، نجس میشود؛ مگر اینکه شستن ظروف توسط خود آنان از طریق دستگاهها و سازوکارهای ماشینی انجام شود،
مانند برخی رستورانهای آنان که مستقیماً با دست غذا را آماده نمیکنند، بلکه با دستکش یا دستگاههای خودکار کار میکنند؛
در این صورت، اصل بر طهارت است، مگر آنکه بهطور تفصیلی علم به تماس مستقیم بدن آنان حاصل شود.
