پرسش: بر اساس برخی روایات، اگر زیارت موجب افطار شود، روزهٔ ماه رمضان از زیارت امام حسین علیهالسلام برتر است. این روایات در کتاب وسائل الشیعه در بابی با عنوان: «باب استحباب برگزیدن اقامت در ماه رمضان و روزه گرفتن، بر سفر برای زیارت و افطار» آمده است. روایت اول از ابیبصیر از امام صادق علیهالسلام نقل شده است که گفت: به آن حضرت عرض کردم: فدایت شوم، ماه رمضان بر من فرا میرسد؛ بخشی از آن را روزه میگیرم، سپس نیت زیارت قبر ابیعبدالله علیهالسلام در دلم پیدا میشود. آیا به زیارت ایشان بروم و در رفت و برگشت افطار کنم، یا بمانم تا افطار کنم و پس از پایان روزه، یک یا دو روز بعد به زیارت بروم؟ حضرت فرمود: بمان تا افطار کنی. گفتم: فدایت شوم، آیا این کار برتر است؟ فرمود: بله. مگر در کتاب خدا نمیخوانی: «پس هر کس از شما این ماه را درک کند باید آن را روزه بگیرد.» روایت دوم محمد بن فضل بغدادی میگوید: به امام حسن عسکری علیهالسلام نوشتم: فدایت شوم، ماه رمضان بر انسان فرا میرسد و در دلش زیارت امام حسین علیهالسلام و زیارت پدر شما در بغداد میافتد. آیا در خانه بماند تا ماه رمضان پایان یابد و سپس به زیارت برود، یا در ماه رمضان سفر کند و افطار نماید؟ حضرت نوشتند: برای ماه رمضان فضیلت و پاداشی است که در هیچ ماه دیگری نیست؛ پس هنگامی که داخل شد، همان چیزی که مقرر شده (یعنی روزه و اقامت) انجام میشود. روایت سوم در مسائل داود صرمی آمده است: از امام علیهالسلام دربارهٔ زیارت امام حسین علیهالسلام و زیارت پدران ایشان علیهمالسلام در ماه رمضان پرسیدم که آیا در این ماه به زیارت برویم؟ فرمودند: ماه رمضان دارای فضیلت و پاداش عظیمی است که در هیچ ماه دیگری نیست؛ پس هنگامی که فرا رسید، همان عمل مقرر انجام میشود. روزه گرفتن در آن از قضای آن برتر است و وقتی حاضر شد باید همان را برگزید. ❓ پس نظر شما دربارهٔ این روایات و تعارض آنها با استحباب زیارت امام حسین علیهالسلام در ماه رمضان چیست؟
۱. افزون بر آنچه در پاسخ پیشین بیان شد،
۲. ابنطاووس در کتاب «اقبال الأعمال» در باب نوزدهم از اعمال ماه رمضان نقل کرده است:
در مورد زیارت امام حسین علیهالسلام در شب نیمهٔ ماه رمضان روایتهایی وارد شده است. از جمله روایتی از امام صادق علیهالسلام که در آن آمده است:
کسی که در شب نیمهٔ ماه رمضان پس از نماز عشاء، کنار قبر آن حضرت ده رکعت نماز بخواند و در هر رکعت سورهٔ حمد و ده بار سورهٔ توحید را بخواند و از آتش به خدا پناه ببرد، خداوند او را از آزادشدگان از آتش قرار میدهد و پیش از مرگ در خواب فرشتگانی را میبیند که او را به بهشت بشارت میدهند و از آتش ایمنش میکنند.
۳. افزون بر این، دربارهٔ زیارت در شبهای قدر نیز فضیلتهایی وارد شده است.
در «اقبال الأعمال» در اعمال شب بیستوسوم ماه رمضان آمده است:
از جمله اعمال افزودهٔ این شب، زیارت امام حسین علیهالسلام است. در روایتی از امام باقر و امام صادق علیهماالسلام آمده است که اگر کسی در این شب در کنار قبر امام حسین علیهالسلام نماز بخواند و از خداوند بهشت بخواهد و از آتش پناه بطلبد، خداوند درخواست او را اجابت میکند.
و نیز در روایتی آمده است:
کسی که در شب بیستوسوم ماه رمضان — شبی که امید میرود شب قدر باشد — امام حسین علیهالسلام را زیارت کند، روح بیستوچهار هزار فرشته و پیامبر با او مصافحه میکنند؛ آنان که در آن شب از خدا اجازهٔ زیارت امام حسین علیهالسلام را میطلبند.
۴. بنابراین ممکن است این روایات، مخصص روایات پیشین باشند؛ یعنی در خصوص همین شبها (مانند شب نیمهٔ رمضان و شبهای قدر) حکم متفاوت باشد، بهویژه برای کسی که سفر او مستلزم روزهای زیادی نباشد.
