نماز جماعت

1. این مقدار تأخیر [یک ساعت یا یک و نیم ساعت] موجب می‌شود که نماز مغرب در وقت فضیلت آن اتیان نشود و تأخیر نماز مغرب از وقت فضیلت آن بسیار مورد‌مذمت قرار گرفته‌‌است.
2. بنا‌بر‌این افضل این است که نماز در وقت فضیلتش اتیان شود.
3. امام جماعت می‌تواند علاوه بر این‌که نماز مغرب را در اول وقتش خواند، هنگام جمع شدن سایر مصلین، نماز مغرب را دوباره به جماعت اتیان کند.

کسی که افعال نماز را به‌صورت ناقص به‌جا می آورد نمی تواند نسبت به کسی که افعال را کامل انجام می‌دهد امام جماعت قرار بگیرد و روشن است نماز کسی که سجده را با ایما و اشاره انجام می‌دهد ناقص است [پس نمی‌تواند امام جماعت باشد برای کسی که افعال را کامل انجام می‌دهد].

1. اگر امام زود ملتفت مسئله شده باشد و برای رکوع هیچ مکث نداشته باشد و بدون این‌که لحظه‌ای در رکوع بماند، به سجده برود، قصد سابق (خم شدن به قصد رکوع) آسیبی به نماز نمی‌رساند [و نماز صحیح است].
2. اگر بعد از خم شدن برای رکوع، حتی لحظه‌ای مکث کند و سپس به سجده برود، [«رکوع» صدق می‌کند و در‌نتیجه] نماز به علت اتیان رکن اضافی (رکوع اضافی) باطل است.
3. اگر مأمومین نیز لحظه‌ای در رکوع مکث کنند و سپس به سجده روند، نماز‌شان باطل خواهد بود، ولی اگر مکث نکنند و و بدون این‌که لحظه‌ای در رکوع بمانند، به سجده بروند، برای صحت نماز‌شان وجهی وجود دارد.

امام باید یکی از مأمومینی را که مورد‌وثوق او است، جلو بکشد تا آن شخص نماز جماعت را کامل کند و نماز جماعت به هم نخورد.

1. در‌صورت امکان، بهتر است نماز جماعت دو‌بار خوانده و با گروه اول و دوم تکرار شود، هر‌چند به‌خاطر تکرار، تعداد نفرات یکی از جماعت‌ها یا هر دوی آن‌ها کاهش پیدا کند.
2. تکرار نماز جماعت در برخی مناطق مرسوم است.
|3. اگر تکرار نماز ممکن نباشد، می‌توان روز‌های هفته را تقسیم کرد و در برخی روز‌ها مطابق خواست گروه اول، نماز جماعت را با تأخیر اقامه کرد و در برخی روز‌ها، مطابق خواست گروه دوم، نماز جماعت را در وقتِ فضیلتِ نماز اقامه کرد.

اگر افعال نماز را به‌صورت کامل و صحیح به جا بیاورد، اشکالی ندارد.

1. در موارد مدارا با اهل‌سنت یا در موارد ترس و خوف، فقط باید متابعت صوری و ظاهری با امام جماعت داشت. شخص باید حمد و سوره را قرائت کند، هر‌چند به‌صورت آرام، اگر‌چه در نماز‌هایی که باید حمد و سوره بلند خوانده شود.
2. اما در‌بارۀ نماز پشت سر شخص مؤمن (شیعه)، اگر قرینه و شاهدی، هر‌چند ظنی، دال بر دیانت و صلاحیت او باشد، کفایت می‌کند و نیازی به اطمینان قلبی نیست. اگر هیچ قرینه و شاهدی، هر‌چند ظنی، در میان نباشد، شخص می‌تواند بدون این‌که به او اقتدا کند، پشت سر او نماز بخواند و فقط متابعت طوری و ظاهری از او داشته باشد. در این صورت، شخص باید حمد و سوره را بخواند، هر‌چند به‌صورت آرام، اگر‌چه در نماز‌هایی که باید حمد و سوره بلند خوانده شود.

1. [اقتدای به این افراد صحیح نیست، ولی می‌توان در صف جماعت ایستاد و] متابعت صوری از امام داشت به این صورت که شخص به امام جماعت اقتدا نکند، ولی در حرکات [مانند قیام و رکوع و سجود] از او تبعیت کند. هر‌چند چنین متابعتی صوری است و نماز جماعت محسوب نمی‌شود، ولی شخص با متابعت صوری به ثواب نماز جماعت نائل می‌شود.

2. متابعت صوری همۀ احکام جماعت را ندارد و شخص باید حمد و سوره را قرائت کند.

3. نماز جماعت صوری و متابعت صوری از امام جماعت به این مورد منحصر نمی‌شود و در فقدان هر شرطی از شروط امام جماعت مطرح می‌شود، یعنی اگر امام جماعت شرطی از شروط امام جماعت، مانند صحت قرائت، را نداشته باشد، اقتدای صوری و متابعت صوری از او مطرح می‌شود و اشکالی ندارد.

بهتر است امام جماعت راه میانه را برگزیند یا خواسته گروه اکثریت را برآورده کند.

بر مأموم قرائت واجب نیست، نه از نظر مرحوم آیت الله خوئی و نه از نظر بنده.

پیوستن (به نماز جماعت در قنوت) جایز است و هیچ اشکالی ندارد. پیوستن به جماعت حتی در لحظات فاصله بین اجزای نماز نیز جایز است.

اقتدا به چنین امامی در مواردی که امام جماعت مسئولیت خواندن قرائت را بر عهده دارد، محل اشکال است، هرچند وجهی برای صحت آن وجود دارد.

۱. احتیاط آن است که مأموم آن آیه را بخواند.
۲. اما بر امام چیزی واجب نیست اگر نسیان او تا رکوع ادامه یافته باشد؛ ولی انجام دو سجدهٔ سهو برای او مستحب است.

۱. جدایی ایجاد نمی‌کند، چه بر مبنای هر دو دیدگاه در صحت جماعت. بنابر دیدگاه شیخ در المبسوط که ما نیز اخیراً همان را پذیرفتیم، ملاک، هیئت عرفی اتصال جماعت است، هرچند فاصله بیش از مقدار «مربض غنم» (تقریباً به اندازه‌ی دو نفر) باشد.

۲. همچنین بر مبنای دیدگاه مشهور متأخرین نیز، جدا شدن یک نفر باعث انقطاع جماعت نمی‌شود.

اصل نماز خواندن در هر مسجد و جامع جایز است؛ اما برپایی نماز جماعت در آنجا منوط به اجازه و موافقت متولی مسجد می‌باشد.