#٣٥١١
پرسش: برخی زمین‌ها فروخته می‌شوند و به نام خریدار ثبت می‌گردند و ارزش آن‌ها همچون دیگر زمین‌هاست، و احکام مالکیت خصوصی بر آن‌ها جاری است؛ می‌توان آن‌ها را به دیگری فروخت یا اجاره داد. عنوان معامله اگرچه بیع است، ولی در سند مالکیت نوشته شده: «اجاره به مدت ۹۹ سال» یا «۸۵ سال». حال اگر در چنین زمینی مسجدی ساخته شود و به عنوان وقف ثبت گردد، آیا چنین وقفی صحیح است؟ و اگر دولت پیش از پایان مدت ۹۹ سال زمین را از مالک بگیرد و به جای آن زمینی دیگر در مکان دیگری بدهد، آیا احکام مسجدیّت برای آن مسجد باقی می‌ماند؟
پاسخ:
۱. در مورد وقف‌هایی غیر از مسجد، صحت وقف متوقف بر ابدی بودن مورد وقف نیست.
۲. در مورد مسجد نیز همین‌گونه است؛ چنان‌که در وقف مسجد در زمین‌های انفال نیز چنین است، زیرا مالکیت این‌گونه زمین‌ها در حکم حق سرقفلی است، چون ملک امام (عج) باقی می‌ماند. با این حال، احیای زمین موجب ایجاد حق سلطنت بر آن می‌شود، نه مالکیت مطلق بر عین زمین، و با این وجود وقف آن حق جایز است.
۳. همچنین در زمین‌های فتح عنوة (زمین‌هایی که با جنگ در اختیار مسلمانان قرار گرفته‌اند)، مالکیتِ عین زمین برای افراد نیست بلکه ملک همه‌ی مسلمانان است، ولی وقف آن از جهت حق سرقفلی جایز است، نه از جهت مالکیت مطلق بر رقبه‌ی زمین.