پرسش: سخن امام حسین علیه‌السلام به اصحابش که فرمود: «أَنْتُمْ فِي حِلٍّ مِنْ بَيْعَتِي». اگر این اصحاب می‌رفتند و امام حسین علیه‌السلام را تنها می‌گذاشتند، آیا معذور به شمار می‌آمدند یا ذمّه‌شان همچنان مشغول می‌مانْد؟
۱- ولایت امام علیه‌السلام از سوی خداوند متعال و با جعل الهی بر بندگان واجب شده است، نه با بیعت و التزام مردم؛ این معنا در منظومهٔ آیات قرآن کریم ثابت است.
۲- بیعت تنها برای تأکید و تعهد بیشتر نسبت به انجام این فریضه است؛ مانند نذر کردن برای چیزی که خودْ در اصل واجب است، مثل نماز ظهر.
۳- این سخن امام علیه‌السلام امتحانی برای بصیرت و معرفت اصحابش نسبت به مقام او بوده است.
۴- وجوب یاری و دفاع از امام علیه‌السلام منحصر در این نیست که کمکْ موجب نجات امام شود؛ بلکه واجب شامل جهادِ مواسات نیز می‌شود. یعنی مجاهدْ خود را در معرض همان ابتلائاتی قرار دهد که امام مبتلا می‌شود؛ چنان‌که حضرت ابوالفضل علیه‌السلام به‌عنوان مواسات با برادرش امام حسین علیه‌السلام آب ننوشید.
۵- این نوع یاری، مرتبه‌ای از وجوب نصرت امام است و همان وجوبِ جهادِ مواسات می‌باشد که مرتبه‌اش از جهاد دفاع بالاتر است؛ بلکه در بیشتر حالات واقعهٔ کربلا، جهاد قابل تفسیر نیست مگر به عنوان جهادِ مواسات نه جهاد دفاع.
۶- همچنین در حکمِ حرمتِ فرار از برابر دشمن نیز در بسیاری از موارد، مسئله از باب جهاد دفاع یا جهاد ابتدایی (جهاد دعوت) نیست؛ بلکه از باب جهاد مواسات است؛ همچنان که حالِ شهادت جعفر طیار علیه‌السلام نیز چنین بود.