پرسش: در برخی کشورها نوشیدنی‌ای به نام «سوبیا» رواج دارد. روش تهیه آن به این صورت است که نان یا جو یا جو دوسر را با آب می‌جوشانند، سپس شکر و دارچین و مواد دیگری به آن می‌افزایند، و مخلوط را برای مدتی به قصد «تخمیر» رها می‌کنند تا طعم تند و تغییر در بافت آن ظاهر شود. 1- آیا این نوشیدنی با توجه به فرآیند تخمیر و وجود تندی در طعم، از مصادیق «فقاع» حرام شرعی محسوب می‌شود؟ 2- اگر مقدار اندک الکل حاصل از تخمیر به حدّ مست‌کنندگی واقعی نرسد، ولی در اثر یک فرآیند تخمیر عمدی به وجود آمده باشد، حکم چیست؟ 3- آیا میان تهیه آن از نان یا از جو به طور مستقیم، از جهت حکم شرعی تفاوتی وجود دارد؟
• جوشاندن جو، آن را به فقاع حرام تبدیل می‌کند که در عرف رایج «آبجو» نامیده می‌شود؛ افزون بر این، تخمیر و افزودن خمیرمایه موجب جوشش شیمیایی درونی و شدت بیشتر در تولید الکل می‌گردد.
• اما در مورد نانِ تهیه‌شده از گندم، این نیز نوعی تخمیر است و بعید نیست که آن را نیز به آبجو تبدیل کند؛ به‌ویژه آنکه در آن طعم تند مشاهده می‌شود و به آن خمیرمایه و شکر افزوده می‌شود. نان از مواد نشاسته‌ای است که به الکل تبدیل می‌شود و منشأ تولید الکل نیز هست. بنابراین، سوبیا در هر دو نوع خود از اقسام آبجوی تخمیرشده به شمار می‌رود، به‌ویژه آنکه فرآیند تخمیر و خیساندن تا یک روز کامل، بلکه نزدیک به سی ساعت ادامه می‌یابد.
پاسخ سؤال ۱:
تردیدی در صدق عنوان «فقاع» بر آنچه به این روش از جو ساخته می‌شود وجود ندارد.
اما نوع ساخته‌شده از نان نیز پس از تخمیر، افزودن خمیرمایه، جوشش و پیدایش طعم تند و حالت نشئه‌آور، از آبجوی حرام محسوب می‌شود.
پاسخ سؤال ۲:
اندک بودن درصد الکل در این نوشیدنی، آن را از موضوع حرمت خارج نمی‌کند؛ زیرا عنوان «فقاع» و «آبجو» که در روایات به عنوان خمری که مردم آن را کوچک شمرده‌اند معرفی شده، همچنان بر آن صادق است.
پاسخ سؤال ۳:
تفاوت میان جو و نانِ گندمی در این است که جو به مجرد جوشیدن، پیش از تخمیر، به فقاع حرام تبدیل می‌شود؛
اما نانِ گندمی پس از تخمیر و ظاهر شدن طعم تند، به نبیذ حرام تبدیل می‌گردد.