غنا و موسیقی

1. بر‌اساس نظر ما که مطابق نظر بیش‌تر علمای شیعه در این ده قرنِ غیبتِ کبری است، استفاده كردن از هر نوع آلات موسيقی حرام است. البته بیش‌تر فقهای معاصر دربارۀ آلات موسيقی به تفصیل قائل هستند، ولی ما تفصیل در این باره را قبول نداریم.
2. البته برخی موارد از عموم حرمت استثنا شده‌اند، مانند زنگ‌های هشدار یا آژیرهای خطر در جنگ و غیر جنگ و مانند نقاره‌خوانی حرم امام هشتم (علیه‌السلام).
3. زدن دایره در مجالس عروسی نیز از حرمت استثنا شده‌است و حرام نیست.
4. دخل و تصرف در صدا‌ها، به‌وسیلۀ دستگاه‌های تنظیم صدا، در حد آلات موسیقی نیست و از حرمت مستثنا‌ست.
5. صدا‌های طبیعی و ترکیب آن‌ها نیز از حرمت استثنا شده‌است و حرام نیست. صدا‌های طبیعی بسیار متنوع‌اند و صدای انواع و اقسام پرنده‌ها و دیگر حیوانات و صدای آب و آبشار و موج‌های دریا و صدای باد و… را شامل می‌شود. شنیدن این صدا‌ها حرام نیست.
6. البته ضرب ورزشگاه‌های باستانی (زور‌خانه) از آلات موسيقی محسوب می‌شود و حرام است.

اگر با نغمه‌ها و آهنگ‌هایی همراه باشد که موجب رقص شود، حرام است. اگر با نغمه‌ها و آهنگ‌هایی که موجب رقص شود همراه نباشد، مکروه است، ولی حرام نیست.

1. استفادۀ از آلات موسیقی، به‌صورت مطلق و کلی، حرام است، مگر چند استثنا، مانند زدن دف در عروسی‌ها و کوبیدن بر طبل در جنگ‌ها و برخی موارد دیگر.
2. آری، برخی جلوه‌هایِ صوتیِ* غیرِ مطرب ــ تا زمانی که آشکارا نغمۀ موسیقایی تلقی نشود ــ اشکال ندارد و جایز است.
3. افزون بر آن، شنیدنِ اصواتِ طبیعی و گوش سپردن به آن‌ها نیز جایز است، صدا‌هایی مانند صدای باد و صدایِ چکۀ آب و صدای برگ درختان [هنگام وزش باد] و صدای پرندگان مختلف. گوش دادن به این صدا‌ها و صد‌ها صدایِ طبیعیِ دیگر که ما را احاطه کرده‌اند و در هر‌جا و هر‌کجا قابل‌شنیدند، جایز است.
4. هم شنیدن اصوات طبیعی جایز است و هم ترکیب آن‌ها با هم‌دیگر و هم ترکیب آن‌ها با جلوه‌ها و افکت‌های صوتی.

[*: افکت (جلو): «مجموعۀ عوامل صوتی و تصویری که به قصد ایجاد تأثیر ویژه در تماشاگر یا بر‌جسته کردنِ طرحِ کلیِ فیلم، به‌کار گرفته می‌شود (فرهنگ بزرگ سخن، ج 1، ص 498)»].

1. استماع و آگاهانه گوش دادن و تمرکز بر روی موسیقی حرام است، نه سماع (شنیدن) آن. اگر صدای موسیقی به گوش کسی برسد و شخص آن را بشنود، ولی به آن التفات و توجه نداشته باشد و آگاهانه به آن گوش ندهد اشکالی ندارد و حرام نیست.
2. اگر شخصی با اینتر‌نت یا از تلویزیون به غنا و موسیقی گوش دهد، [خودِ گوش دادن به غنا و موسیقی حرام است، ولی] پرداخت اجرت و هزینۀ اینتر‌نت و تلویزیون حرام نیست، زیرا منفعت اینتر‌نت و تلویزیون منفعتی حلال است، هر‌چند شخص آن دو را در عملی حرام به کار بگیرد.

اگر ریتم آن مشابه ریتم آهنگ و موسیقی باشد، حکم موسیقی را دارد [و اشکال دارد]، ولی اگر ریتم آن مشابه ریتم آهنگ و موسیقی نباشد، جائز، ولی مکروه است، چنان‌چه خدای سبحان در اشاره به این مطلب می‌فرماید: «وَمَا كَانَ صَلَاتُهُمْ عِنْدَ الْبَيْتِ إِلَّا مُكَاءً وَتَصْدِيَةً فَذُوقُوا الْعَذَابَ بِمَا كُنْتُمْ تَكْفُرُونَ؛
ترجمه: و نماز و دعایشان در کنار خانه [یِ خدا] چیزی جز سوت کشیدن و کف زدن نبود. پس به کیفر کفری که همواره می‌ورزیدید، عذاب [دنیا و آخرت را] بچشید (سورۀ مبارکۀ انفال، آیۀ شریفۀ سی و پنج، ترجمۀ انصاریان).»
در روایات وارد شده‌است که دست زدن از کار‌های قوم لوط بوده‌است.

1. تماشای این فیلم‌ها، تا زمانی که مستهجن یا برای ترویج امری باطل نباشند، جایز است.
2. در‌مورد موسیقی متن فیلم باید گفت استماع آن حرام است، ولی سماع آن حرام نیست، یعنی آگاهانه گوش دادن و تمرکز بر موسیقی حرام است، ولی شنیدن آن، بدون این‌که شخص به آن گوش دهد و بر آن تمرکز کند، حرام نیست.
3. تماشای این فیلم‌ها و دانلود آن‌ها و پرداخت هزینۀ دانلود جایز است.

هم غنا و هم گوش دادن به آن از گناهان کبیره‌اند.

تمام انواع موسیقی که با آلات موسیقی ساخته شده باشد، نواختن و گوش دادن به آن حرام است.

استثنا شده‌اند: موسیقی نظامی برای ایجاد حماسه و بسیج، مانند طبل و امثال آن، و همچنین دف در مراسم عروسی.

آنچه حرام است، «گوش دادن» عمدی و با تمرکز به موسیقی است. اما «شنیدن» بدون توجه، مانند موسیقی‌های سبک اخبار و فیلم‌ها، حرام نیست.

شنیدن صداهای طبیعی مانند صدای آبشار، وزش باد در برگ‌ها، امواج دریا، چهچه بلبلان و دیگر اصوات طبیعی و ترکیبات حاصل از آنها جایز است.

تأثیرگذاری بر صداها از طریق دستگاه‌های مدرن که تن صدا را تقویت و کنترل می‌کنند، مادامی که وسیله‌ای موسیقایی نباشند، جایز است.

موسیقی مصنوعی حتی اگر با ابزارهای غیرموسیقایی مانند ضربه زدن بر ظروف فلزی یا کف زدن منظم با ریتم موسیقی ایجاد شود، حرام است.