۱
پرسش: پرسشم در رابطه با وام مَسکن‌هایی است که بانک مسکن می‌دهد و این را ابتکاری برای خریدن خانه معرفی می‌کند شخصی خانه‌ای را برای خرید به بانک معرفی می‌کند و بانک به قیمت‌گذاری آن می‌پردازد و بعد از قیمت‌گذاری، مبلغ مذکور را به شخص، به‌عنوان وام، می‌دهد و شخص خانه را می‌خرد؛ ولی خانه، تا زمان تسویۀ وام، در گرو بانک می‌ماند. مثلاً قیمت خانه، در قیمت‌گذاری بانک، 100 میلیون اعلام می‌شود؛ دولت به شخص 100 میلیون می‌دهد؛ بازپرداخت ماهیانۀ وام 550 هزار و به مدت 20 سال است؛ سود بانکی آن نیز حدود 30 میلیون است (یعنی بانک 100 میلیون وام با بازپرداخت 20 ساله می‌دهد که بازپرداخت ماهیانۀ آن 550 هزار است. در عوض 130 میلیون می‌گیرد). اینک، پرسش این است که آیا این وام‌ها جایز است یا ربوی است و جایز نیست؟ و آیا در این حکم، بین شخص مضطر و غیر مضطر تفاوت هست یا نه؟
پاسخ:
یک: این قرض و وام ربوی است.
دو: شرط سود اضافی ربوی است و برای رهایی از این ربا باید عدم التزام به این شرط را نیت کرد و تا جای ممکن این شرط را انجام نداد.
سه: اصل قرض و وام صحیح و حلال است و فقط شرط سود اضافه حرام است. پس لازم است شخص، تا جایی که ممکن باشد، سود را ندهد و عدم التزام به شرط سود اضافی را نیت کند.
چهار: آن‌چه گذشت، راه رهایی از حرمت ربا است و برای شخص مضطر و غیرمضطر یکی است.