#٣١٢٦
پرسش: در الغیبة شیخ طوسی (قدس‌سره) دو روایت وارد شده‌است که گویای این است که ابن‌حمیده قسط و عدل را در زمین خواهد گستراند، همان‌طوری که از ظلم و جور پر شده بود. روایت نخست این است: «قَالَ وَ حَدَّثَنِي إِبْرَاهِيمُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ حُمْرَانَ عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ مَنْصُورٍ اَلزُّبَالِيِّ، قَالَ سَمِعْتُ شَيْخاً بِأَذْرِعَاتٍ قَدْ أَتَتْ عَلَيْهِ عِشْرُونَ وَ مِائَةُ سَنَةٍ، قَالَ سَمِعْتُ عَلِيّاً (عَلَيْهِ السَّلاَمُ) يَقُولُ: عَلَى مِنْبَرِ اَلْكُوفَةِ: كَأَنِّي بِابْنِ حَمِيدَةَ قَدْ مَلَأَهَا عَدْلاً وَ قِسْطاً كَمَا مُلِئَتْ ظُلْماً وَ جَوْراً! فَقَامَ إِلَيْهِ رَجُلٌ فَقَالَ: أَ هُوَ مِنْكَ أَوْ مِنْ غَيْرِكَ؟ فَقَالَ لاَ بَلْ هُوَ رَجُلٌ مِنِّي؛ ترجمه: اسماعيل بن منصور زبالى نقل کرده‌است: از پيرمردى دراذرعات (منطقه‌اى در سوريه)، كه صد و بیست سال از عمرش مى‌گذشت، شنيدم كه گفت: از على (عليه‌السلام) شنيدم كه بالاى منبر مسجد كوفه مى‌گفت:گويا ابن‌حميده را مى‌بينم كه زمين را پر از عدل‌وداد كرده‌است، همان‌طوری که پر از ظلم و جور شده بود! مردى برخاست و عرض كرد: آيا ابن‌حمیده از نسل شما و از نوادگان شما‌ست يا از نسل شما نیست؟ حضرت فرمود: او از نسل من است (الغیبة، ج 1، ص 51)». در روایت دوم چنین آمده‌است: «گویی عَلَم‌ها و پرچم‌های افراشته شدۀ ابن‌حمیده را می‌بینم که همه، از شرق و غرب، به او نزدیک می‌شوند». مراد از «ابن‌حمیده» در این دو روایت کیست؟ آیا مراد از آن حضرت صاحب‌الزمان، حضرت مهدی (عج‌الله‌فرجه)، است؟ با توجه به این‌که نامِ مادرِ بزرگوار حضرت امام کاظم (علیه‌السلام) حمیده بوده‌است، آیا می‌توان گفت که مراد از ابن‌حمیده حضرت امام کاظم (علیه‌السلام) در بعد از رجعت است؟
پاسخ:
1. هر‌چند «حمیده» نامِ مادرِ حضرتِ موسی‌بنِ جعفر (علیهما‌السلام) است، ممکن است یکی از نام‌های نرجس خاتون، مادر امام زمان، حجت‌بن الحسن العسکری (عج‌الله‌فرجه)، نیز باشد.
2. احتمال دیگر این است که مراد از «ابن‌حمیده» حضرت حجت‌بن الحسن العسکری (عج‌الله‌فرجه) باشد، ولی نه به این لحاظ که «حمیده» یکی از اسامی نرجس خاتون باشد، بلکه به لحاظ این‌که مادر حضرت موسی‌بنِ جعفر (علیهما‌السلام) جد آن حضرت و ایشان از نوادگان آن خانم است.
3. احتمال دیگر این است که مراد از آن حضرت موسی‌بنِ جعفر (علیهما‌السلام) در بعد از رجعتشان باشد.
4. احتمال دیگر این است که مراد از آن حضرت موسی‌بنِ جعفر (علیهما‌السلام) [در قبل از رجعت] باشد، ولی در مهدی آل‌محمد بودن آن حضرت بدا رخ داده باشد.