جدیدترین استفتائاتآیا ازدواج موقت (متعه) با زن سنی مذهب جایز است، با علم به اینکه به او اطلاع داده می‌شود که این ازدواج موقت است و نه ازدواج متعه؟ و اگر این زن ۴۵ سال سن دارد و با برادرش زندگی می‌کند در حالی که پدرش در خانه دیگری زندگی می‌کند، و این زن خودش را اداره می‌کند، مسافرت می‌رود و خرید و فروش می‌کند بدون اطلاع پدرش، آیا دخول با او جایز است؟سلام علیکم در جلد ۵۶ بحارالانوار باب خلفا و وزراء المهدی ۴ تا روایت هست که بعد از امام زمان ۱۲ تا مهدی می‌آیند ، نظر آیت الله سند (دام ظله) درباب این روایات چیست؟در مناطقی از لبنان و سوریه و مصر بازی‌ای وجود دارد که اسم آن «تخته‌نرد» است، ولی تاس آن با تاس تخته‌نرد‌های معمولی که در روایات نیز تحریم شده‌است تفاوت دارد. هر‌چند تاس این تخته‌نرد شبیه به تاس تخته‌نرد‌های معمولی است، از تاس تخته‌نرد‌های معمولی خیلی کوچک‌تر است. بیش‌تر مردم برای سرگرمی، نه برای قمار، این بازی را انجام می‌دهند. اینک پرسش این است که آیا این بازی با شرحی که گذشت و برای سرگرمی، نه قمار، جایز است؟به مالی خمس تعلق گرفته‌است و هنوز خمس آن پرداخت نشده‌است. اینک آیا، قبل از این‌که خمس آن پرداخت شود، می‌توان در چهار‌پنجم آن تصرف کرد؟در زیارت جامعۀ کبیره وارد شده‌است: « مؤمن بإيابكم ، مصدق برجعتكم». یعنی به بازگشت شما ایمان دارم و به رجعت شما باور دارم. مقصود از «ایاب» و «رجعت» چیست و چه فرقی با هم دارند؟زنی عمل جراحی کرده‌است و پس از عمل، دائماً [از رحم] خون‌ریزی دارد. حکم او [برای نماز و…] چیست؟ آیا باید تیمم کند؟

حدیث

تعداد پرسش‌ها: ۵۱

۲۱

اعتقادی›عقاید›مقامات پیامبر (ص)

پرسش: شیخ اجلّ، حر عاملی رحمه‌الله تعالی، در مورد صفات پیامبر اسلام صلی‌الله‌علیه‌وآله نقل کرده‌اند که ایشان همیشه غمگین بودند ولی عبوس نبودند و دست سخاوتمند داشتند اما اسراف نمی‌کردند. سؤال این است که چگونه می‌توانیم بین این صفات تفاوت قائل شویم و ضابطه تشخیص هرکدام چیست؟

پاسخ:

۱- عبوس بودن به معنای چین و چروکیدن صورت به دلیل زشتی خلق یا بدخلقی است، در حالی که حزن به معنای عدم شادابی و خوشحالی است که در آن غم و اندوه ظاهر می‌شود بدون اینکه صورت عبوس یا نگران باشد، همچنین هیچ نوع بی‌میلی نسبت به دیگران احساس نمی‌شود.
۲- تفاوت بین سخاوت و اسراف این است که سخاوت به معنای عدم امساك و بخل در عطا است، به‌گونه‌ای که در حدود توانایی و امکان فرد، بدون افراط در مسئولیت‌های مالی دیگر، و فقط به اندازه‌ای که مناسب و مفید است، داده می‌شود. این در حالی است که اسراف به معنای افراط در خرج کردن و بخشش است که ممکن است موجب فشار مالی بر فرد یا دادن چیزی بیش از آنچه که شایسته است، باشد.
۳- ضابطه در تشخیص و تمایز بین صفات مشابه اخلاقی، مراجعه با دقت به معانی لغوی و استفاده‌های موجود در متون دینی و وحیانی است، و همچنین بهره‌گیری از تلاش‌های علمای گذشته در طول قرون.

WhatsAppTelegramایمیل#3302
۲۲

اعتقادی›عقاید›مقامات اهل بیت (ع)

پرسش: در کتاب مرآة العقول آمده است: حسین بن محمد اشعری و محمد بن یحیی هر دو، از احمد بن اسحاق، از سعدان بن مسلم، از معاویه بن عمار، از امام صادق (علیه‌السلام) درباره قول خدای متعال: «وَلِلَّهِ الْأَسْماءُ الْحُسْنى فَادْعُوهُ بِها» (اعراف: 180) روایت کرده‌اند که فرمود: «ما به خدا سوگند همان نام‌های نیکوی الهی هستیم که خداوند از بندگان هیچ عملی را جز با شناخت ما نمی‌پذیرد.» ❓پرسش: اگر بنده‌ای با نام‌های ایشان تسبیح بگوید، مثلاً برای خود ذکری انتخاب کند و بگوید: «سبحان محمد المصطفى» یا «سبحان علی المرتضى» یا «سبحان الصديقة الكبرى»، آیا این عمل صحیح است یا در زمره غلو و خداسازی قرار می‌گیرد؟ خصوصاً که آیات زیادی وجود دارند که به تسبیح خداوند با نام‌هایش امر می‌کنند، مانند: «سَبِّحِ اسْمَ رَبِّكَ الْأَعْلَى» (اعلی: 1). پرسش دوم: آیا جایز است که نام «الله» را بر امامان (علیهم‌السلام) اطلاق کرد از آن جهت که آنان نام‌های الهی هستند؟ ⬇️ 🖊پاسخ به سؤال اول: ۱- تسبیح مختص به خداوند متعال است. ۲- تسبیح برای خداوند به نام‌های او، با تسبیح برای نام‌های الهی تفاوت دارد. ۳- همچنین تسبیح برای نام‌های الهی با تسبیح برای نام‌های اهل‌بیت (علیهم‌السلام) تفاوت دارد. ۴- حقیقت این است که ذوات اهل‌بیت، نام‌های الهی هستند، نه این‌که نام‌های ایشان، نام‌های الهی باشند. ۵- علاوه بر این، مرتبه عالی آنان – یعنی نورانیتشان – نام‌های الهی محسوب می‌شود، نه مراتب نازل وجودی آنان. مرتبه عالی آنان، هنگامی که نام الهی باشد، صرفاً آیینه و نشانه و راهی به سوی خداست و هیچ ذات مستقلی برای آنان در نظر گرفته نمی‌شود، بلکه آنان تنها بندگان مخلوق الهی هستند. به طور کلی، مباحث مربوط به نام‌های الهی بسیار پیچیده است و حتی برای خردمندان نیز محل اشتباه است. راه نجات و استقامت در این موضوع، پایبندی دقیق به آنچه در وحی وارد شده و پرهیز از هر آنچه که در وحی نیامده است. از همین رو، نام‌های الهی توقیفی هستند (یعنی تنها باید آن‌ها را از نصوص دینی دریافت کرد).

پاسخ:

همان‌گونه که در پاسخ اول گفته شد، این‌که آنان نام‌های الهی هستند به این معنا نیست که نام‌های الهی متعلق به آنان باشد، بلکه نام‌های نیکو مخصوص خداوند است، و آنان برای خداوند به عنوان نام‌های الهی معنا می‌یابند، نه این‌که نام‌های الهی به آن‌ها تعلق داشته باشد.

آنان مخلوق و تحت ربوبیت الهی هستند و این‌گونه نیست که نام‌های نیکوی الهی متعلق به آنان باشد، بلکه آنان برای خداوند هستند.

همان‌طور که اشاره شد، مباحث مربوط به نام‌های الهی بسیار پیچیده است و باید به نصوص وحیانی به طور دقیق پایبند بود و از اجتهادهای شخصی که به انحراف می‌انجامد پرهیز کرد.

به همین دلیل، نام‌های الهی توقیفی هستند و در روایات از آنان نقل شده است: «بگویید آنچه ما می‌گوییم و نگویید آنچه ما نگفته‌ایم.»

اگر در احکام فروع دین، عقل بشری به‌تنهایی نمی‌تواند به احکام الهی دست یابد، پس در اصول دین چگونه می‌تواند بدون هدایت وحی، حقیقت را درک کند؟

البته این سخن به معنای نفی حجیت عقل در فهم نیست، بلکه به این معناست که عقل انسانی برای هدایت به آموزه‌های وحی نیاز دارد و وحی در مقام معلم است و عقل، متعلم.

WhatsAppTelegramایمیل#3330
۲۳

قرآن و حدیث›قرآن و حدیث›حدیث

پرسش: در مورد گفتگوی مورچه با حضرت سلیمان (ع) که در کتاب عیون أخبار الرضا (ع) و علل الشرائع آمده است: مورچه گفت: تو بزرگ‌تری یا پدرت داوود؟ حضرت سلیمان (ع) پاسخ داد: بلکه پدرم داوود بزرگ‌تر است. مورچه پرسید: پس چرا در نام تو یک حرف بیشتر از نام پدرت داوود وجود دارد؟ حضرت سلیمان (ع) فرمود: من در این باره علم و آگاهی ندارم. مورچه گفت: به این دلیل که پدرت داوود (ع) زخم خود را با محبت درمان کرد، ازاین‌رو نام او “داوود” شد، و اما تو ای سلیمان، امیدوارم که به پدرت ملحق شوی. سپس مورچه پرسید: آیا می‌دانی چرا از میان تمام قلمرو، باد برای تو مسخر شد؟ حضرت سلیمان (ع) پاسخ داد: من در این باره علم و آگاهی ندارم. مورچه گفت: خداوند عزوجل با این کار به تو فهماند که اگر کل قلمرو را همانند این باد برای تو مسخر می‌کرد، از دست دادن آن مانند گذر باد از دستان تو می‌شد. پس در این هنگام، سلیمان (ع) از سخن او تبسمی زد. چگونه می‌توان علم مورچه را به این امور و درعین‌حال ناآگاهی پیامبر خدا از آن‌ها تفسیر کرد؟

پاسخ:

۱. احتمال دارد که این علم از طریق وحی الهی به مورچه اعطا شده باشد، اما نه به‌عنوان یک امر عمومی و همگانی.
۲. ممکن است برخی از علوم، خداوند به‌حکمتی خاص به برخی حیوانات عطا کرده باشد، درحالی‌که همان علم به برخی از پیامبران داده نشده است. مانند داستان پرنده هدهد که حضرت سلیمان (ع) برای کشف منابع آب در زیر زمین به آن نیاز داشت.
۳. ثابت شده است که برخی از حیوانات دارای حسی نسبت به امور جاری یا آینده هستند که انسان و حتی دستگاه‌های پیشرفته علمی نیز از درک آن‌ها عاجزند.

WhatsAppTelegramایمیل#3333
۲۴

قرآن و حدیث›قرآن و حدیث›حدیث

پرسش: حدیثی از امام باقر (ع) نقل شده که فرمودند: «إذا علم الله تعالى حسن نية من أحد اكتنفه بالعصمة» (اگر خداوند متعال نیت نیکویی را در کسی ببیند، او را با عصمت احاطه می‌کند). رابطه بین حسن نیت و عصمت چیست؟

پاسخ:

منظور از عصمت در اینجا این است که خداوند او را از شر دشمنان حفظ می‌کند.

حسن نیت به‌معنای قلب پاک و سالم از صفات بد است که باعث نزول برکات و روزی و هرگونه خیر می‌شود.

در روایات آمده است که اهل جهنم به دلیل نیت‌هایشان در جهنم ماندگار می‌شوند و اهل بهشت نیز به دلیل نیت‌هایشان در بهشت جاودان خواهند بود.

WhatsAppTelegramایمیل#3337
۲۵

قرآن و حدیث›قرآن و حدیث›حدیث

پرسش: آیا قواعد تعارض اصولی در روایات غیر فقهی که برای استنباط به کار می‌روند، جاری است؟ به این معنا که در احادیث فقهی، ما به دنبال مقتضی هستیم، از جمله اثبات صدور، جهت آن، دلالت آن و عدم مانع، که همان معارض است. آیا این روش را در روایات تفسیری یا عقیدتی نیز اعمال می‌کنیم؟

پاسخ:

در مورد عقاید:

اصل نزد بیشتر متکلمان و فقها، عدم حجیت ظن است، مگر اینکه تراکم آن به قطع برسد، یا موجب تنبه به برهان عقلی یا وحیانی قطعی شود که در متن ظنی به آن اشاره شده است.

البته، در جزئیات فراوانی که اساس آن‌ها با قطعیت ثابت شده است، گروهی به حجیت ظن در آن‌ها قائل شده‌اند. اسامی این گروه را شیخ انصاری در مباحث «تنبیه الانسداد»، «تنبیهات القطع» و «تنبیهات خبر الواحد» ذکر کرده است.

اما در این ظنون، عمده توجه به مضمون و شیوه استدلال بر اساس مواد متن است. بنابراین، تراکم ظنون و تطابق متن با محکمات قطعی از ثقلین، مرجح قوی‌تری نسبت به صرف بررسی طریق صدور است.

همچنین، پذیرش مضمون از سوی بزرگان راویان و شاگردان ائمه (علیهم‌السلام) تأییدکننده این است که آن مضمون، از آموزه‌های مورد قبول ائمه (علیهم‌السلام) بوده است.

در نتیجه، صرف مرجحات صدور و دلالت، به‌عنوان کاشف، پایه و اساس معارف اعتقادی محسوب نمی‌شود، بلکه فقط به‌عنوان مؤیدات ظنی فرعی مطرح است. همچنین، اصل در تعارض روایات اعتقادی، تساقط یا حذف متون متعارض نیست، بلکه مهم‌تر از آن، تأویل و تلفیق دلالت‌های احتمالی با قرائن عقلی یا قواعد نقلی قطعی است.

دلیل این امر آن است که هرچه درجه ظن بیشتر باشد، درک اعتقادی قوی‌تری ایجاد می‌کند، حتی اگر روایتی از نظر دلالت و صدور، در ظاهر قوی‌تر باشد اما ظن کمتری ایجاد کند.

در مورد تفسیر:

تفسیر بستگی به زمینه استناد به آیات دارد؛ اگر در فقه باشد، همانند احکام فقهی بررسی می‌شود، و اگر در عقاید باشد، تابع قواعد عقیدتی است، و همین‌طور در سایر علوم دینی.

بله، اگر قواعد تفسیری عام بر حجیت ظنی تکیه کنند، قواعد تعارض در آن‌ها نیز مطرح می‌شود، وگرنه، اصل بر رجحان درجه قوی‌تر از ظن است.

در نتیجه، در باب درمان تعارض در روایات تفسیری یا عقیدتی، چاره‌ای جز حل آن نیست، اما مبنای اصلی در این موارد، قواعد عقاید و قواعد تفسیر است، نه صرفاً مرجحات تعارض یا روش‌های متداول در فقه فروع.

در مورد اخلاق و علوم روحی:

در این موارد نیز، اصل بر تحلیل معنایی و تنظیم قواعد است.

به‌ویژه اینکه این مباحث بر مبانی مقتضیات و تزاحم ملاکی متکی هستند.

البته، احوال راویان نیز برای کشف سیره متشرعه و موارد مشابه آن، مورد استفاده قرار می‌گیرد.

WhatsAppTelegramایمیل#3342
۲۶

قرآن و حدیث›قرآن و حدیث›حدیث

پرسش: یکی از علمای اهل سنت حدیث نبوی «از دنیای شما سه چیز محبوب من شد… و روشنی چشم من در نماز است» را چنین تفسیر کرده که منظور از نماز شامل درود بر پیامبر (ص) نیز می‌شود. آیا این تفسیر صحیح است؟

پاسخ:

۱. استفاده از عنوان “نماز” در مورد درود بر پیامبر و خاندان او در آیه‌ای از قرآن آمده است:
“إن الله وملائكته يصلون على النبي يا أيها الذين صلوا عليه وسلموا تسليما .”
۲. حتی نماز نیز هدف نهایی‌اش ذکر خدا و یاد پیامبر (ص) است، چنان که خداوند در قرآن فرموده:
“ورفعنا لك ذكرك.”
این آیه نشان می‌دهد که نام پیامبر (ص) در کنار نام خدا در اذان، اقامه، ابتدای تکبیره‌الاحرام، تشهد و سلام نماز قرار گرفته است.
۳. اصل معنای “نماز” انعطاف و توجه است، و این توجه به سوی خدا و پیامبر اوست.
۴. این ارتباط میان نماز و درود بر پیامبر (ص) با آیه‌ای دیگر نیز تأیید می‌شود که درباره زکات آمده و نشان می‌دهد که نیت عبادات هم قرب به خدا و هم طلب شفاعت پیامبر (ص) است:
“وَمِنَ الأَعرابِ مَن يُؤمِنُ بِاللَّهِ وَاليَومِ الآخِرِ وَيَتَّخِذُ ما يُنفِقُ قُرُباتٍ عِندَ اللَّهِ وَصَلَواتِ الرَّسولِ أَلا إِنَّها قُربَةٌ لَهُم سَيُدخِلُهُمُ اللَّهُ في رَحمَتِهِ إِنَّ اللَّهَ غَفورٌ رَحيمٌ.”
۵. این معنا در زیارت عاشورا نیز آمده است:
“يا أبا عَبدِ اللهِ إنّي أتَقَرَّبُ إلى اللهِ وَإلى رَسُولِهِ وَإلى أمِيرِ المُؤمِنِينَ وَإلى فاطِمَةَ وَإلى الحَسَنِ وَإلَيكَ بِمُوالاتِكَ.”
و نیز:
“وَأتَقَرَّبُ إلى اللهِ ثُمَّ إلَيكُم بِمُوالاتِكُم.”
۶. در اصول فقه، در باب عبادات، اطاعت از امر الهی بدین معناست که در نماز، دو رکعت اول به فرمان خدا، دو رکعت آخر به فرمان پیامبر (ص) و سایر اجزا و شرایط آن به دستور امامان (ع) انجام می‌شود.
۷. در اساس توبه نیز که یک عبادت بزرگ است، نقش پیامبر (ص) تأکید شده است:
“وَلَو أَنَّهُم إِذ ظَلَموا أَنفُسَهُم جاءوكَ فَاستَغفَرُوا اللَّهَ وَاستَغفَرَ لَهُمُ الرَّسولُ لَوَجَدُوا اللَّهَ تَوّابًا رَحيمًا.”
۸. در نهایت، رابطه‌ای بین حقیقت نماز و درود بر پیامبر و خاندانش وجود دارد، به‌طوری که شیخ طوسی در کتاب الخلاف و طبرسی در المؤتلف فتوا داده‌اند که درود بر پیامبر و خاندانش جزئی از نماز است. کِیدَری نیز در الإصباح این فتوا را معنا نموده و گفته صلوات، رکن تشهد است

WhatsAppTelegramایمیل#3363
۲۷

فقهی›عبادات›نماز›نماز جمعه و عیدین

پرسش: آیا منظور از «امام عادل» در حدیث زیر، امام معصوم است یا شخص دیگری؟ • زراره از امام باقر (علیه‌السلام) نقل می‌کند که فرمود: نماز عیدین با امام، سنت است و پیش از آن و پس از آن در آن روز تا زوال، نمازی نیست. و وجوب نماز عید تنها در صورتی است که با امام عادل باشد. (دعائم الإسلام، از امام جعفر صادق (علیه‌السلام)): از ایشان پرسیده شد که اگر کسی در نماز عید شرکت نکند، آیا لازم است در خانه‌اش نماز بخواند؟ فرمود: بله، اما نماز (عید) جز با امام عادل صحیح نیست. (دعای ندبه): «بارالها! ما به درگاه تو شکایت می‌بریم از نبود پیامبرمان، غیبت اماممان، سختی دوران بر ما، وقوع فتنه‌ها، غلبه دشمنان، زیادی دشمنانمان و کمی یارانمان. پروردگارا! پس این وضعیت را با گشایشی از جانب خودت که آن را تعجیل نمایی و نصرتی که عزتش دهی و امام عادلی که ظاهرش سازی، بر ما فرج ده. ای خدای حق، آمین!»

پاسخ:

بله، مقصود از این وصف در روایات و فتواها همان امام معصوم (علیه‌السلام) است، اما امام (علیه‌السلام) به فقها اجازه داده است که این امر را به جای آورند.

WhatsAppTelegramایمیل#3371
۲۸

فقهی›عبادات›نماز›قرائت

پرسش: نظر شما درباره‌ی این توقیع شریف چیست: «کُلُّ صَلَاةٍ لَا قِرَاءَةَ فِیهَا فَهِیَ خِدَاجٌ، إِلَّا لِلْعَلِیلِ أَوْ مَنْ یَکْثُرُ عَلَیْهِ السَّهْوُ فَیُتَخَوَّفُ بُطْلَانُ الصَّلَاةِ عَلَیْهِ.» آیا بهتر است که در دو رکعت آخر نماز، سوره‌ی حمد را بخوانیم؟

پاسخ:

١- این روایت مخصوص دو رکعت آخر نماز نیست، بلکه شامل کل نماز می‌شود و به‌ظاهر مربوط به قرائت سوره پس از حمد است.

٢- اما درباره‌ی دو رکعت پایانی در نمازهای چهار رکعتی، دسته‌هایی از روایات وارد شده است، و نظر مشهور ـ که رجحان تسبیحات اربعه به‌طور مطلق است ـ ترجیح دارد.

WhatsAppTelegramایمیل#3379
۲۹

اعتقادی›عقاید›مقامات اهل بیت (ع)

پرسش: اعتماد بر حدیث کساء به روایت رایج میان مردم، آغاز بحث است؛ زیرا آنچه متواتر است، حدیث کساء به روایت ام‌المؤمنین ام‌سلمه رضوان‌الله‌علیها است و در خانه‌ی او اتفاق افتاده، اما حدیث مشهور از حضرت زهرا سلام‌الله‌علیها، سندش در نهایت ضعف است و در مسائل اعتقادی هیچ اعتباری بر آن نیست.

پاسخ:

۱- روایتی که میان مردم رایج است، با سند از علمای اعلام ما نقل شده و مورد اعتماد آنان و جزو سیره‌ی ایشان است.

۲- مهم‌تر آن‌که تمام بخش‌ها و جملات آن، شواهدی در روایات هر دو گروه (شیعه و اهل سنت) دارد، افزون بر مفاد آیاتی که در فضائل ایشان وارد شده است.

۳- افزون بر این، مسائل اعتقادی از خبر واحد—اگر سندش صحیح باشد—گرفته نمی‌شود، بلکه از خبر علمی و سند ظنیِ صحیح و بلکه خبر علمی گرفته می‌شود؛ یعنی خبری که شواهدی از آیات محکم، بیانات محکم پیامبر و اهل‌بیت علیهم‌السلام، و دلایل عقلی و فطری داشته باشد.

۴- پس در مسائل اعتقادی، مدار بر قوت یا ضعف سند ظنی نیست، بلکه مدار بر خبر علمی است؛ چنان‌که شیخ مفید، سید مرتضی، شیخ طوسی و دیگر متقدمان نیز بر آن تأکید کرده‌اند.

WhatsAppTelegramایمیل#3383
۳۰

اعتقادی›عقاید›امامت

پرسش: مراد امام علیه‌السلام از افشای اسرارشان در این روایت چیست؟ از وصیت امام صادق علیه‌السلام به عبدالله بن جُندَب: سپس فرمود (علیه‌السلام): «خدا رحمت کند قومی را که چراغ و راهنما بودند، با اعمال و تمام توان خود مردم را به سوی ما دعوت می‌کردند. آیا مانند کسی هستند که اسرار ما را فاش می‌سازد؟»

پاسخ:

۱- در آیات و روایات بسیاری، حرمت افشای اسرار اهل بیت علیهم‌السلام آمده است و یکی از معانی غلو نیز، افشای اسرار است.

۲- همچنین در قرآن و سنت، پنهان‌داشتن حق، کتمان آنچه خدا نازل کرده، و کتمان براهین، حرام دانسته شده است.

۳- جمع میان این دو اصل (حرمت افشای اسرار و حرمت کتمان حق) با وجوه گوناگونی ممکن است.

۴- یکی از این وجوه آن است که حقایق دین با استدلال‌های روشن و به زبانی امروزی که عقل‌ها آن را درک کنند، بیان شود.

۵- وجه دیگر آن است که معانی حقایق دین به زبانی پوشیده و رمزآلود گفته شود، به‌گونه‌ای که ذهن‌ها آن را بفهمند، حتی اگر حقیقت باطنی آن را به دلیل تفاوت در مراتب عقل نتوانند درک کنند.

۶- مهم آن است که حقیقت وحیانی دین نباید از بین برود، حتی اگر در قالبی پوشیده بیان شود.

۷- مانند بیانی که پیامبر (ص)، امیرالمؤمنین (ع) و امام رضا (ع) داشته‌اند که صلوات بر پیامبر و آل او، به‌ویژه در تشهد نماز، دلیلی بر شهادت به سه توحید، نبوت و ولایت است؛ و سید مرتضی این موضوع را به تفصیل در پاسخ به مسائل توضیح داده است.

۸- یا بیان امام رضا (ع) که حدیث نبوی «از فراست مؤمن بترسید که با نور خدا می‌نگرد» دلیلی بر کانال وحیانی غیرنبوی اهل بیت (ع) است.

۹- و بیان امام رضا (ع) که سلام از سوی خداوند به «آل یاسین» ـ و نه دیگر خاندان پیامبران ـ دلالت بر برتری و برگزیدگی آل پیامبر خاتم (ص) دارد.

۱۰- و نیز دیگر متون قرآنی، احا

WhatsAppTelegramایمیل#3391
۳۱

قرآن و حدیث›قرآن و حدیث›حدیث

پرسش: با روایتی یا روایاتی که سندشان مُرسَل است و در برخی کتاب‌های متأخرین مانند روضات الجنات آمده، ولی هیچ اثری از آن‌ها در کتاب‌های حدیثی دیده نمی‌شود و علاوه بر آن، متنی یا موضوعی مشابه آن در احادیث معتبر وجود ندارد، چه باید کرد؟

پاسخ:

١- اگر مضمون روایت از مستحبات یا مکروهات باشد، طبق قاعده تسامح در ادله سنن، پذیرفته می‌شود؛ همانطور که مشهور فقها بر این نکته تأکید کرده‌اند، البته به شرط دوم نیز نیاز است، و آن این‌که مضمون روایت در عمومات اولیه (ادله کلی اولیه) داخل باشد.

٢- و اگر مفاد روایت دلالت بر وجوب یا الزام کند، باز هم حمل بر مطلق رجحان می‌شود و با همان شرط قبلی، در قاعده تسامح قرار می‌گیرد.

٣- در هر صورت، صرفِ غرابت مضمون یا شدت ارسال روایت باعث نمی‌شود که آن را کاملاً کنار بگذاریم، اگرچه به تنهایی نمی‌توان بر آن اعتماد کرد؛ چراکه هر متنی – هرچند ارزش اندکی داشته باشد – می‌تواند در کنار سایر شواهد و قرائن انباشته شده، مورد بهره‌برداری قرار گیرد.

٤- همچنین روشن است که بسیاری از اصول روایی در قرن دهم یا پیش و پس از آن به دست علما رسیده است، چنانکه بزرگان مانند صاحب وسائل و دیگران به این مطلب تصریح کرده‌اند، ولی در این قرن پانزدهم، آن اصول در نسخه‌های چاپی موجود نیستند، اگرچه کوتاهی اهل زمان در تتبع نسخه‌های خطی پراکنده در سراسر جهان نیز در این زمینه بی‌تأثیر نبوده است.

WhatsAppTelegramایمیل#3392
۳۲

قرآن و حدیث›قرآن و حدیث›حدیث

پرسش: با توجه به احادیث امام صادق علیه‌السلام و دیگر امامان علیهم‌السلام، روشن می‌شود که ایشان عمداً میان شیعیان و پیروان، اختلاف ایجاد می‌کردند تا در نگاه دیگر فرقه‌ها، متناقض و متفاوت جلوه کنند. نمونه آنچه در کتاب الکافی، تألیف شیخ کلینی، جلد اول، باب اختلاف الحدیث، صفحه ۶۵ آمده است: زرارة بن أعین از امام باقر علیه‌السلام پرسشی کرد و امام پاسخی داد. سپس مردی دیگر آمد و همان پرسش را کرد و امام پاسخی متفاوت داد. سپس فرد سومی آمد و باز امام پاسخی دیگر داد. زراره پس از رفتن آن دو، از امام پرسید: این دو نفر از شیعیان عراق هستند و هر کدام پاسخی متفاوت دریافت کردند، چرا؟ امام فرمود: «ای زراره، این برای ما و شما بهتر و پایدارتراست. اگر همه شما بر یک رأی اتفاق می‌داشتید، مردم حرف‌های ما را باور می‌کردند و این سبب کاهش بقای ما و شما می‌شد.» زراره از امام صادق علیه‌السلام نیز همین را پرسید و ایشان پاسخ پدرشان را تکرار کردند. اشکال روایت در این است که گویا مقصود امام علیه‌السلام آن است که مسلمانان، شیعیان را در نقل از اهل بیت علیهم‌السلام دروغ‌گو بدانند. در نتیجه، ابو بصیر، زراره بن أعین، مؤمن الطاق و دیگر اصحاب بزرگوار و راویان مورد تکذیب قرار می‌گیرند. پس، تکذیب شیعه، هدفی از اهداف امام علیه‌السلام بوده؛ چرا که اگر قصد تصدیق آنان را داشتند، در نقل از امام، هم‌سخن می‌بودند، و این اختلاف از سوی امام عمداً پدید آمده است. اکنون، تمامی مخالفان – اعم از علما، قاضیان، مورخان و مردم عادی – گفتار شیعه را در نقل از اهل بیت علیهم‌السلام دروغ می‌پندارند و آنان را باور ندارند، و این به ضرر هویت و کیان تشیع انجامیده است. و این، در ذات خود، با باور ما نسبت به لطف در مقام امامت الهی و دلالت روش‌های بیانی در خطابات قرآنی در تضاد است.

پاسخ:

پاسخ:

١. این پرسش دارای نوعی بی‌احترامی و نسبت ناروا به ساحت ائمه معصومین علیهم‌السلام است، که از خطا و اشتباه پاک‌اند.

٢. همچنین، در پرسش، هدفی سوء به‌طور پیش‌فرض برای اختلاف روایات و راویان فرض شده، که نشان از ناآگاهی از حکمت این امر دارد و تعجیل در قضاوت، بدون تأمل علمی است.

٣. این همان بحران در روش علمی است که عجولانه به نتیجه‌گیری‌های نادرست می‌رسد و آن‌ها را بدیهی می‌پندارد.

٤. با تسلط بر علم حقوق و فقه، پژوهشگر درمی‌یابد که نظام حقوقیِ چندلایه، قواعد گوناگونی را با قالب‌های متفاوت اما با جوهر واحد تولید می‌کند، که به اهداف تشریع می‌انجامد.

٥. مانند قانون‌گذاری پارلمان‌ها که در دوره‌های مختلف، قوانین با قالب‌های متفاوت تصویب می‌کنند، ولی معنا و هدف آن‌ها یکی است؛ همین‌گونه در قانون‌گذاری وزارتخانه‌ها یا شهرداری‌ها در استان‌های مختلف، تفاوت در شکل و ساختار وجود دارد اما معنا و هدف مشترک است.

٦. این هنر قانون‌نویسی همان چیزی است که اهل بیت علیهم‌السلام به آن اشاره کرده‌اند، که سخن می‌تواند هفتاد وجه داشته باشد و گوینده‌اش تکذیب نمی‌شود.

٧. متأسفانه علم اصول حقوق، فقه مقاصد و روح شریعت را علمای اهل سنت معاصر اهل بیت علیهم‌السلام درک نکردند و نادیده گرفتند، و در نتیجه، حقیقت نورانی اهل بیت در نگاه آنان تاریک جلوه کرد، چرا که «مردم دشمن چیزی هستند که نمی‌دانند». اگر از اهل ذکر ـ یعنی اهل بیت علیهم‌السلام ـ می‌پرسیدند، حقیقت برایشان روشن می‌شد.

٨. شیخ طوسی در آغاز دو کتاب «تهذیب» و «استبصار» اشاره می‌کند که استادش، شیخ مفید، از او خواسته بود تا وجوه تأویل صحیح برای احادیث مختلف را روشن کند تا کسانی که دانش کافی ندارند، دچار اشتباه نشوند؛ که این خود دلیلی دیگر است، و نشان می‌دهد که اختلاف‌ها در روش‌های بیانی و دلالت‌های لفظی و معنایی ریشه دارد.

٩. علمای اهل سنت همواره به مذهب اهل بیت علیهم‌السلام اتهام باطن‌گرایی، غنوص‌گرایی و تأویل وارد کرده‌اند.

١٠. اما در دوران معاصر، عقل بشری به این درک رسید که تعدد قرائات یک متن، یک توان علمی است که بر پایه دانش زبان‌شناسی و قواعد علمی استوار است، و این خود اعجاز روش اهل بیت علیهم‌السلام را نشان می‌دهد.

١١. نظام شگفت‌انگیز قرآن نیز بر پایه تأویل و فنون گوناگون دلالت‌های معنایی استوار است، چنان‌که بسیاری از آیات به آن اشاره دارند.

١٢. حکمت ظاهریِ اختلاف در مفاد روایات، جنبه امنیتی برای حفظ جان پیروان اهل بیت علیهم‌السلام در برابر حکومت‌های ستمگر بوده، تا وحدت و قدرت آنان فاش نشود. (حِکمةٌ بالغةٌ فما تُغنِ النُذر)

١٣. همان‌گونه که حضرت موسی علیه‌السلام به کارهای خضر علیه‌السلام اعتراض کرد، چون به وجه حکمت آن‌ها پی نبرده بود؛ یا اصحاب امام حسن علیه‌السلام که از صلح ایشان انتقاد کردند، چون حکمت آن را درک نکردند.

WhatsAppTelegramایمیل#3395
۳۳

قرآن و حدیث›قرآن و حدیث›حدیث

پرسش: در کتاب «عیون أخبار الرضا» جلد ۱، صفحه ۲۱۹ حدیثی آمده است: تمیم بن عبدالله بن تمیم قرشی از پدرش، از احمد بن علی انصاری، از ابوالصلت هروی نقل می‌کند که گفت: به امام رضا (علیه‌السلام) گفتم: ای فرزند رسول خدا، در نواحی کوفه گروهی هستند که گمان می‌برند پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وآله) در نماز دچار سهو نشده است. امام فرمود: دروغ گفتند، خدا لعنت‌شان کند؛ کسی که سهو نمی‌کند تنها خداوند یکتاست. همچنین شیخ صدوق با سندش از محمد بن ابراهیم بن اسحاق طالقانی، از ابن عقده، از علی بن حسن بن علی بن فضال، از پدرش از امام رضا (ع) نقل کرده که فرمود: امام توسط روح‌القدس تأیید می‌شود و میان او و خداوند ستونی از نور وجود دارد که از طریق آن اعمال بندگان را می‌بیند. هرگاه به دانشی نیاز پیدا کند، این ستون گسترده می‌شود و امام آگاه می‌گردد، و هرگاه این ستون بسته شود، نمی‌داند. امام متولد می‌شود، فرزند دارد،… و فراموشی و سهو نیز دارد. محمد بن ادریس در آخر کتاب «السرائر» از کتاب محمد بن علی بن محبوب به سند خود از فضیل نقل می‌کند که گفت: به امام صادق (ع) در مورد سهو گفتم. امام فرمود: آیا کسی از آن رهایی می‌یابد؟ (یعنی با حالت پرسش و تعجب). فرمود: گاهی خادمی را پشت سرم می‌نشانم تا نمازم را حفظ کند. منبع: وسائل الشیعة، تألیف حر عاملی، جلد هشتم، صفحه ۲۵۲

پاسخ:

حقیقت این مسئله تنها با دقت در تمام زبان‌ها و انواع روایات واردشده روشن می‌شود.
در روایات آمده است که اهل بیت (علیهم‌السلام) دارای چندین روح هستند که برخی از آن‌ها دچار سهو و غفلت می‌شوند. اما «روح‌القدس» که در آنان وجود دارد، نه می‌خوابد، نه غفلت می‌کند، نه لهو دارد و نه تکبر. حتی با اینکه روح‌القدس جایگاهی عظیم دارد، در روایات آمده که در وجود آنان مراتبی هست که بسیار بالاتر از آن‌اند.

این نشان می‌دهد که در وجود اهل بیت (ع) مراتب و طبقات مختلفی از روح یا مراتب وجودی هست. اگر ضعفی در یکی از این مراتب ظاهر شود، به این معنا نیست که سایر مراتب نیز دچار ضعف شده‌اند.

نحوه جمع میان این مراتب نیز آسان است؛ چرا که آن مراتب پایین‌تر ممکن است حالاتی مانند سهو و نسیان داشته باشند، اما این حالت‌ها آن‌قدر قوی نیستند که بر مراتب بالاتر غلبه کنند.

این مطلب را می‌توان در وجود خود انسان نیز مشاهده کرد: مثلاً شهوت یا خشم ممکن است چیزی را طلب کنند، اما نیروی عقل و بازدارنده در برابر آن ایستادگی می‌کند.

WhatsAppTelegramایمیل#3399
۳۴

قرآن و حدیث›قرآن و حدیث›حدیث

پرسش: علامه شیخ یوسف بحرانی در کتاب الحدائق الناضرة، جلد اول، صفحه ۵ پس از مقدمه می‌گوید: «پس از احکام دین، جز اندکی بر اساس یقین معلوم نیست، چرا که روایات با اخبار تقیه درآمیخته‌اند؛ چنان‌که ثقة‌الاسلام، علم‌الاعلام، محمد بن یعقوب کلینی در کتاب کافی خود بدان اعتراف کرده است؛ تا آنجا که از کار به ترجیحات روایی در تعارض اخبار عبور کرده و تنها به رد و تسلیم در برابر اهل‌بیت (علیهم‌السلام) پناه برده است.» چرا شیخ کلینی (قدّس‌سرّه) به تسلیم در برابر ائمه (علیهم‌السلام) پناه برده است؟ ظاهر کلامش این است که او هیچ ضابطه و روشی برای تمایز میان روایات اهل‌بیت (ع) و روایات تقیه‌ای ندارد؟ ⬇️

پاسخ:

۱- روش عمده‌ای که علمای امامیه (از جمله کلینی در ابواب مختلف کتاب کافی) برای حل تعارض ظاهری میان دلالات روایات به کار می‌برند، جمع عرفی و توجیه معنایی بین روایات متعارض بر اساس قرائن متصل و منفصل است. قاعده «الجمع أولى من الطرح» هر جا ممکن باشد، بر تأویل یا حمل بر وجوه مختلف مقدم است.

۲- اگر قرائن برای ترجیح یا تأویل یافت نشدند ـ و این حالت به‌ندرت در سیره‌ی علمی ایشان در کتب روایی روی می‌دهد (چنان‌که با مراجعه به کتب اربعه و فقه متقدمان روشن می‌شود) ـ در این صورت نوبت به ترجیح یا تخییر می‌رسد. چه در قرائن مرتبط با ظهور و چه در قرائن تفسیری.

۳- ترجیح یا تخییر تنها در موارد محدودی به کار می‌رود؛ با این حال، مشاهده می‌شود که کلینی نیز در ابواب کافی گاه به ترجیح پرداخته است. بنابراین، سخن او در مقدمه احتمالاً ناظر به ترجیحی است که به حدّ علم و یقین برسد، نه صرف ترجیح بر اساس ظن و گمان.

۴- به‌علاوه، روشن است که علم عرفی و معمولی نسبت به احکام از دل روایات، در بیشتر ابواب حاصل می‌شود و نمی‌توان گفت که آگاهی از احکام بسیار اندک است. پس سخن کلینی باید حمل شود بر آن دسته از ترجیحات که مستند به قطع و یقین است، نه آن مواردی که بر اساس ظن باشد، و همچنین نه در مسائل جزئی و بسیار فرعی.

WhatsAppTelegramایمیل#3401
۳۵

قرآن و حدیث›قرآن و حدیث›حدیث

پرسش: مقصود صاحب حدائق قدس سره از اینکه گفته است «کتاب فقه رضوی که از بلاد هند آورده شده و در این زمان‌ها به اصفهان رسیده و اکنون در خزانه شیخ ما مجلسی قرار دارد» چیست؟ این کتاب مشتمل بر مدارک بسیاری از احکام است که در اصول اربعه و سایر منابع نیامده است… چگونه این کتاب از هند به اصفهان آورده شده است؟ شیخ ما، صاحب حدائق، قدس سره، چه می‌خواهد بگوید؟

پاسخ:

١. بلکه صحیح‌تر آن است که این کتاب توسط برخی از حجاج از شهر قم آورده شده و به سید علی خان مدنی یا یکی دیگر از علمای امامیه که در قرن دهم در مدینه منوره ساکن بوده، داده شده است.

٢. همان‌طور که میرزا نوری این مطلب را به تفصیل در خاتمه مستدرک بیان کرده است.

٣. همچنین، متون این کتاب با فتاوای ابن بابویه (پدر) تطبیق داده شده و بیشتر مطالب آن مطابق با فتاوای وی بوده است، چنان‌که صاحب حدائق خود نیز به این نکته اشاره کرده است.

٤. و نسخه‌ای ناقص از کتاب ابن بابویه (پدر) با عنوان «الشرائع» اخیراً در نجف اشرف پیدا شده و به چاپ رسیده است؛ این نسخه تا حدی که از آن یافت شده، با فقه رضوی مطابقت دارد.
🔹

WhatsAppTelegramایمیل#3438
۳۶

اعتقادی›عقاید›شعائر حسینی

پرسش: از امام باقر علیه‌السلام در کتاب أصول الکافی، جلد ۱، صفحه ۴۶۵، در «مولد الحسین بن علی (علیهما‌السلام)» نقل شده است: از سیف بن عمیره، از عبدالملک بن أعین، از امام باقر علیه‌السلام که فرمودند: وقتی که نصرت الهی بر امام حسین علیه‌السلام نازل شد، چنان‌که میان آسمان و زمین بود، سپس میان پیروزی و دیدار با خدا مخیّر شد، و او دیدار با خدا را انتخاب کرد.

پاسخ:

۱- میان «فتح» و «نصر» در نگاه قرآنی تفاوت وجود دارد؛ فتح، یک دگرگونی تمدنی و فرهنگی بلندمدت است، در حالی‌که نصر، غالباً به معنای پیروزی در میدان نظامی یا سیاسی و نتیجه‌ای فوری است.

WhatsAppTelegramایمیل#3443
۳۷

قرآن و حدیث›قرآن و حدیث›حدیث

پرسش: دو روایت از زراره در برخی کانال‌های اخباری نقل شده که آن‌ها مدعی‌اند زراره در واقع جاسوس در خانه‌ی امام صادق علیه‌السلام بوده و حضرت از او تقیه می‌کرده‌اند. این روایات را در مذمت زراره تفسیر می‌کنند. خواستم ببینم توجیه این روایات چیست. روایت اول: یوسف: قال حدثنی علی بن أحمد بن بقاح، عن عمه، عن زراره، قال: سَأَلتُ أبا عَبدِ الله عليه‌السلام عَنِ التَّشَهُّدِ، فَقالَ: «أشهَدُ أن لا إلهَ إلّا اللهُ وَحدَهُ لا شَريكَ له، وأشهَدُ أنَّ محمّداً عبدُهُ وَ رسولُهُ» قُلتُ: التحیاتُ والصلوات؟ قالَ: «التحیاتُ والصلوات» فَلما خَرجتُ قُلتُ: إن لَقِيتُهُ غداً لأسألنَّهُ، فسَألتُهُ مِن الغَد، فقال: كَمِثلِ ذلك قلتُ: التحیاتُ والصلوات؟ قال: «التحیاتُ والصلوات» قُلتُ: ألقاهُ بعد يومٍ لأسألنَّهُ غداً، فسألتُهُ عَنِ التشهُّد، فقال: كَمِثلِه، قلتُ: التحیاتُ والصلوات؟ قال: «التحیاتُ والصلوات» فلما خرجتُ، ضرطتُ في لحيتِهِ وقلتُ: لا يُفلِحُ أبداً. (رجال الكشي، ص۱۵۹) روایت دوم: سألتُهُ عنِ الدّلكِ؟ فقال: «ناكحُ نفسِه، لا شيءَ عليه»

پاسخ:

۱. توجیه روایت نخست به نقل از میرداماد در تعلیقه بر رجال کشی:

زراره درباره‌ی «التحیات و الصلوات» در تشهد سؤال می‌کند. امام صادق علیه‌السلام آن را تأیید می‌کنند، اما چون زراره احتمال می‌دهد پاسخ امام از باب تقیه باشد (تا مبادا نقل شود که حضرت با نظر عامه مخالف‌اند)، تصمیم می‌گیرد فردا دوباره سؤال کند. بار دوم نیز همان پاسخ را می‌شنود و باز هم گمان می‌کند پاسخ از سر تقیه است. بار سوم نیز همین روند تکرار می‌شود.
در پایان، زراره در مقام اعتراض به کسانی که این بخش را از تشهد واجب می‌دانند – نه حضرت – می‌گوید: «لا يفلح أبداً»، یعنی کسی که آن را جزء دین امامیه می‌داند، موفق نمی‌شود. بنابراین، این جمله‌ی نهایی نه در حق امام است (العیاذ بالله) و نه نشانه‌ی بی‌ادبی، بلکه در تقبیح برداشت غلط از تقیه است.

۲. روایت دوم (ناکح نفسه لا شیء علیه):
این روایت گرچه به‌ظاهر غریب است، اما از نظر برخی علما، این‌گونه پاسخ‌ها در پاسخ به مسائل بسیار ابتدایی یا پیش‌پاافتاده، برای رفع حیا یا از باب تخفیف، یا حتی تقیه صادر شده است و لزوماً حمل بر سبک‌سری نمی‌شود. بلکه باید در چارچوب زمانه و ادبیات عرب آن عصر سنجیده شود.

۳. دیدگاه صحیح در مورد علم امام و اجتهاد علما:

دیدگاه مکتب اهل بیت علیهم‌السلام درباره‌ی فقها و مجتهدان، اعتدالی است:
• ما «مخطئه» هستیم، نه «مُصوِّبه» (مانند اشاعره) و نه «مُفسّقه» یا «مُكفّره» (مانند خوارج).
• یعنی معتقد به عصمت فقهای امامیه نیستیم و نظرات آنان قابل نقد است.
• ولی در عین حال، اشتباهات علمی آنان به معنای فسق یا کفر نیست.
• برای مثال، در مورد قائلان به وحدت وجود – با آن‌که گفته می‌شود سخن باطل است و با توحید ناسازگار – اما بزرگان مانند صاحب عروه و محشین آن، قائل به کفر گویندگان نشدند.

۴. نتیجه‌گیری:

از مجموع این مباحث درمی‌یابیم که مذهب امامیه مسیر اعتدال را می‌پیماید:
نه در مورد علما دچار افراط است (قائل به عصمت آن‌ها)، و نه دچار تفریط (قائل به فسق یا کفر آنان).
بلکه نقد علمی منصفانه را می‌پذیرد و معیار حق، دلیل و برهان علمی است، نه جایگاه افراد.

WhatsAppTelegramایمیل#3452
۳۸

قرآن و حدیث›قرآن و حدیث›حدیث

پرسش: آیا محرم‌الحرام اولین ماه سال هجری قمری است؟ در برخی از روایات اهل‌بیت (ع) دیده می‌شود که به نظر می‌رسد ماه رمضان به عنوان اولین ماه سال هجری شمرده شده است. آیا در این مورد خبری صحیح وجود دارد؟

پاسخ:

١- در روایاتی که به مستحبات ماه رمضان اشاره دارند، آمده که آغاز سال، ماه رمضان است؛ ولی ظاهر این روایات نشان می‌دهد که مقصود، آغاز سال در محاسبات ملکوتی است، نه در تقویم زمینی هجری.

▪️٢- همچنین تعیین هجرت پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وآله به عنوان مبنای تقویم هجری به این معنا نیست که روز هجرت، آغاز سال هجری باشد؛ بلکه منظور این است که سالی که هجرت در آن رخ داد، نخستین سال تقویم هجری است، نه اینکه مثلا ماه ربیع‌الاول آغاز سال هجری قمری باشد.

WhatsAppTelegramایمیل#3454
۳۹

قرآن و حدیث›قرآن و حدیث›حدیث

پرسش: سلام علیکم ورحمة الله وبركاته. آیا کتاب فقه الرضا (عليه السلام) تألیف علی بن بابویه قمی (پدر شیخ صدوق) است؟ لطفاً دلایل این انتساب را توضیح فرمایید.

پاسخ:

بله، از شواهد متعدد استفاده می‌شود که کتاب فقه الرضا (عليه السلام) همان فتاوای علی بن بابویه قمی ـ پدر شیخ صدوق ـ است.
از جمله دلایل این انتساب آن است که فتاوایی که شیخ صدوق در کتاب من لا یحضره الفقیه و سایر آثار خود از پدرش نقل کرده، با مطالب مندرج در فقه الرضا (ع) تطابق فراوان دارد.

مرحوم میرزا حسین نوری در خاتمه مستدرک الوسائل این تطابق را به تفصیل بیان کرده و یادآور شده است که صاحب الحدائق و علامه بحرالعلوم نیز همین نظر را پذیرفته‌اند.

افزون بر این، اخیراً نسخه‌ای از کتاب «الشرائع» که در واقع مجموعه فتاوای علی بن بابویه (پدر صدوق) است، به چاپ رسیده و محتوای آن نیز با فقه الرضا (ع) کاملاً همخوانی دارد، هرچند این نسخه تنها ربع یا ثلث کتاب اصلی را دربر دارد و ناقص است.

WhatsAppTelegramایمیل#3494
۴۰

اعتقادی›عقاید›مقامات اهل بیت (ع)

پرسش: مفهوم روایت شریفه چیست: «جعفر از عنبسه از امام صادق علیه‌السلام نقل می‌کند که فرمود: از یاد کردن علی و فاطمه علیهماالسلام بپرهیزید، زیرا هیچ چیز نزد مردم منفورتر از یاد کردن علی و فاطمه علیهماالسلام نیست.»

پاسخ:

۱. مقصود آن است که نزد نواصب (دشمنان اهل‌بیت) از یاد کردن فضائل یا سیرهٔ آن دو بزرگوار علیهماالسلام، یا شاید از یاد کردن حق ایشان در ولایت و خلافت، خودداری شود، زیرا این امر ممکن است موجب تنش امنیتی و تحریک روحی در میان آنان گردد.

۲. بنابراین، توصیهٔ امام علیه‌السلام راهنمایی به این معناست که در برخورد با آنان، از روش غیرمستقیم استفاده شود؛ یعنی به جای تصریح، با اشاره، کنایه‌های دور، برانگیختن وجدان، یا بیان حکمت‌ها و سخنان زیبا و نغز اهل‌بیت علیهم‌السلام آنان را جذب کرد. این روشی علمی و لطیف است.

۳. و این توصیه مطابق است با دستور قرآن کریم:
﴿اُدعُ إلى سبيلِ ربِّكَ بالحِكمةِ والموعظةِ الحسنةِ وجادِلهُم بالَّتي هي أحسن﴾
«با حكمت و پند نیكو به راه پروردگارت دعوت كن و با آنان به شیوه‌ای كه بهتر است، مجادله نما.»

WhatsAppTelegramایمیل#3508

ارسال استفتاء